Niezadowolenie wśród ludności wymaga nowych pomysłów na zapobieganie
01.11.2022
Burżuazyjne niezadowolenie ponownie formuje się na ulicach, a radykalizację intelektualistów można również zaobserwować coraz częściej. Napędzane strachem przed wojną, pandemią i kryzysem gospodarczym, pojawiają się również nowe i czasem zagmatwane formy protestu. Tak uważa profesor Susanne Schröter, etnolog i szefowa Frankfurckiego Centrum Badań nad Globalnym Islamem na Uniwersytecie Goethego we Frankfurcie, a także profesor Benno Hafeneger, naukowiec zajmujący się edukacją i badacz prawicowego ekstremizmu na Uniwersytecie w Marburgu. Na zaproszenie Julii Bechtluft z Wydziału Zapobiegania Ekstremizmowi miasta Offenbach, oboje byli gośćmi specjalistycznego kongresu "Parallels and Specifics of Right-Wing Extremism & Islamism" w Ostpol w dniu 20 października. Oprócz Schrötera i Hafenegera, jako eksperci praktyczni reprezentowani byli również Violence Prevention Network (VPN) z islamskim uczonym Hakanem Celikiem i Torstenem Nieblingiem z marburskiego programu dla osób porzucających naukę "Rote Linie". Po prezentacjach specjalistów, nowe wydarzenia w dzisiejszych ruchach protestacyjnych zostały omówione z uczestnikami kongresu w dyskusji panelowej.
Dziś nie są one jednorodne; wręcz przeciwnie, "różne sceny prawicowe, lewicowe i inne były kiedyś łatwe do rozróżnienia", stwierdza profesor Hafeneger, a coraz częściej pojawiają się "sceny mieszane", co utrudnia jednoznaczną kategoryzację poszczególnych aktorów. Klasyczne stereotypy już nie istnieją, "widzimy na przykład kulturę macho zarówno wśród prawicowych, jak i islamskich ekstremistów". To, co łączy protestujących z tendencją do postaw ekstremistycznych, to anty-modernizm, który jest podsycany przez nadmierne wymagania szybko zmieniającego się świata z nieprzewidywalnymi zmianami. Ogólnie rzecz biorąc, dominuje ogromna nieufność wobec państwa, połączona z odrzuceniem podstawowych wartości demokratycznych. Ekspert ds. islamizmu i badacz prawicowego ekstremizmu zgadzają się, że rozwój ten nie ogranicza się do zmarginalizowanych grup społecznych, jeśli chodzi o spadek frekwencji wyborczej w Europie.
Frank Weber, szef biura ds. porządku publicznego, podziela to wrażenie: "Niestety, stały i nieograniczony dostęp do informacji niekoniecznie czyni ludzi bardziej wolnymi. Z pomocą faktycznie użytecznych logarytmów, wielu gubi się w tak zwanej króliczej norze kanałów informacyjnych, które najbardziej odpowiadają ich podstawowemu nastawieniu. W skrócie, może to prowadzić do nietolerancji i nienawiści, a w najgorszym przypadku wywołać radykalne zachowania. Tolerancja i empatia schodzą na dalszy plan: "Tam, gdzie nie ma miejsca na postrzeganie innych realiów życia i postaw, zniesławienie zastępuje dyskurs i podważa demokratyczne wartości naszego społeczeństwa w perspektywie średnio- i długoterminowej". Hafeneger przypomniał również publiczności podczas dyskusji, że proces formowania zaczyna się w dzieciństwie. W końcu dzieci uczą się poprzez naśladowanie, a następnie naturalnie przyjmują nie tylko kulturę języka, ale często także postawy polityczne, które są przekazywane w podtekście.
Od czego należy zacząć działania prewencyjne?
Co zatem można osiągnąć w ramach działań prewencyjnych i jak je rozpocząć? Czy należy skupić się bardziej na edukacji dorosłych, czy też w jaki sposób można dotrzeć do nowych grup docelowych? Julia Bechtluft z Departamentu Zapobiegania Ekstremizmowi, wspierana przez profesora Hafenegera, przedstawiła różne scenariusze i pomysły na to, jak można to osiągnąć, na przykład z pomocą pracodawców. Profesor Schröter opowiedział się za debatą społeczną, w której każdy może się wypowiedzieć, w tym osoby o skrajnych poglądach. Zostało to pominięte w wielu raportach medialnych w ostatnich latach, w tym w tych dotyczących nadawców publicznych. "Nie powinieneś tracić kontaktu z ludźmi, którzy myślą inaczej, nawet prywatnie", mówi Hakan Celik z VPN. "Nie musisz podzielać poglądów tych, którzy myślą inaczej, ale powinieneś tolerować i szanować inne opinie. Ponieważ tylko wtedy, gdy ludzie są marginalizowani, istnieje jeszcze większe ryzyko ich radykalizacji".
Wszyscy byli jednomyślni w ocenie obecnego kryzysu, który może być również wielką szansą na pomoc i solidarność pomimo obciążeń dla obywateli. Ważne jest, aby wzmocnić odporność społeczną uczniów, w szczególności poprzez dalsze koncentrowanie się na nauczaniu wartości i promowaniu spójności w szkołach i klubach poprzez wspólne działania. W końcu dzieci muszą najpierw nauczyć się traktować innych z szacunkiem, rozwiązywać konflikty bez przemocy i być w stanie wczuć się w innych. Wtedy będą mogły również oprzeć się skrajnym postawom. "Niemniej jednak jest jeszcze wiele do zrobienia, jeśli chodzi o zapobieganie ekstremizmowi; wyzwania stały się bardziej zróżnicowane i złożone" - wyjaśnia Weber, a Julia Bechtluft dodaje: "Przeciwdziałanie nieufności wobec dysydentów i państwa na poziomie lokalnym jest równie ważne, jak zajęcie się nowymi potrzebami i obawami w obliczu obecnego kryzysu wraz z interesariuszami państwowymi, szkolnymi i społeczno-psychologicznymi. Przede wszystkim ważne jest dotarcie do nowych grup docelowych. Pracujemy nad tym."
W tym celu pomysły i środki mają być opracowywane wspólnie z lokalnymi interesariuszami.
Specjalistyczna jednostka ds. promowania demokracji i zapobiegania ekstremizmowi między zjawiskami (Specjalistyczna jednostka DEXT)
Od września 2021 r. miasto Offenbach posiada "Specjalistyczną jednostkę ds. wspierania demokracji i zapobiegania ekstremizmowi między zjawiskami" (DEXT Specialist Unit), która jest finansowana z programu państwowego "Hessen-aktiv für Demokratie und gegen Extremismus". Specjalistyczny ośrodek w Offenbach jest częścią "Miejskiego Biura Prewencji" w Urzędzie Porządku Publicznego.